Chỉ số BMI trẻ em và thanh thiếu niên: Cách tính, bảng BMI theo tuổi

1. Chỉ số BMI và BMI trẻ em là gì?

BMI (Body Mass Index) là chỉ số khối cơ thể, được sử dụng để đánh giá mối tương quan giữa cân nặng và chiều cao. Đối với người trưởng thành, BMI được phân loại theo các ngưỡng cố định. Tuy nhiên, trẻ em và thanh thiếu niên đang trong giai đoạn tăng trưởng liên tục nên việc đánh giá BMI cần dựa trên tuổi và giới tính.

Vì vậy, BMI trẻ em thường được gọi là BMI theo tuổi (BMI-for-age). Chỉ số này được so sánh với biểu đồ tăng trưởng chuẩn của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) để xác định trẻ thuộc nhóm:

• Gầy

• Bình thường

• Thừa cân

• Béo phì

Trẻ em và thanh thiếu niên đánh giá BMI cần dựa trên tuổi và giới tính.
 

 BMI theo tuổi hiện là một trong những công cụ được sử dụng rộng rãi trong trường học, bệnh viện và các chương trình theo dõi sức khỏe trẻ em trên toàn thế giới.
>>>Xem thêm: BMI là gì? Tổng hợp các cách tính BMI đơn giản cho người lớn

2. Cách tính chỉ số BMI trẻ em và thanh thiếu niên

Công thức tính BMI của trẻ tương tự như người lớn:

BMI = Cân nặng (kg) ÷ Chiều cao² (m²)

Ví dụ Một bé trai:

• Cân nặng: 40kg

• Chiều cao: 1,45m

BMI = 40 / (1,45 × 1,45)

BMI ≈ 19,0 kg/m²

Tuy nhiên, BMI 19 chưa thể kết luận trẻ gầy hay béo. Phụ huynh cần tiếp tục đối chiếu với biểu đồ BMI theo tuổi và giới tính để đánh giá chính xác. Ví dụ: 

• BMI 19 ở trẻ 8 tuổi có thể thuộc nhóm thừa cân.

• BMI 19 ở trẻ 15 tuổi có thể vẫn nằm trong giới hạn bình thường.

Đây là điểm khác biệt quan trọng giữa BMI trẻ em và BMI người trưởng thành. 
 

3. Bảng BMI trẻ em và thanh thiếu niên theo tuổi

Trong quá trình lớn lên, tỷ lệ mỡ cơ thể, khối cơ và chiều cao của trẻ thay đổi liên tục. Do đó, WHO khuyến nghị đánh giá BMI của trẻ bằng cách so sánh với biểu đồ BMI-for-age thay vì sử dụng các ngưỡng BMI cố định như người lớn. 

3.1. Bảng BMI tham khảo cho bé trai theo độ tuổi

3.2. Bảng BMI tham khảo cho bé gái theo độ tuổi 

Nguồn trích dẫn dữ liệu: Số liệu được thu thập và đối chiếu theo Biểu đồ tăng trưởng của Tổ chức Y tế Thế giới
Cách đọc bảng: Nếu con trai ba mẹ tròn 8 tuổi, tính ra BMI thô là 15.7 thì con đang ở mức cực kỳ đẹp và cân đối. Nhưng nếu BMI của con tăng nhanh và chạm hoặc vượt qua con số 20.0, con đã lọt vào nhóm béo phì và cần được điều chỉnh lối sống.
 

​​​​​​
 

5. BMI có phản ánh chính xác sức khỏe của trẻ không?

Mặc dù BMI là một công cụ sàng lọc lâm sàng vô cùng hữu ích và có giá trị cao trên diện rộng, nhưng các chuyên gia dinh dưỡng khẳng định rằng nó không thể phản ánh chính xác hoàn toàn 100% tình trạng sức khỏe của một đứa trẻ, cụ thể. Lý do là bởi công thức tính BMI chỉ dựa vào tổng cân nặng mà hoàn toàn bỏ qua cấu trúc thành phần bên trong của cân nặng đó.
 

Hạn chế về cấu trúc cơ và mỡ: Một đứa trẻ đam mê thể thao, có khung xương to và khối lượng cơ bắp phát triển dày dặn chắc chắn sẽ có cân nặng lớn. Khi tính toán, máy sẽ cho ra kết quả BMI cao nằm trong vùng "thừa cân", nhưng thực tế lượng mỡ cơ thể của con rất thấp và con hoàn toàn khỏe mạnh. Ngược lại, một đứa trẻ lười vận động, cơ bắp teo nhỏ nhưng lượng mỡ nội tạng tích tụ nhiều (hiện tượng béo phì thể ẩn - skinny fat) vẫn có thể có chỉ số BMI nằm ở vùng "bình thường".
 

Lời khuyên dành cho cha mẹ: Ba mẹ chỉ nên sử dụng chỉ số BMI như một thước đo mang tính chất tham khảo đầu tiên. Tuyệt đối không tự ý áp đặt các chế độ ăn kiêng khắc nghiệt hay ép con tăng cân quá mức khi chưa có sự tư vấn từ bác sĩ. Để có cái nhìn toàn diện, ba mẹ nên kết hợp đo chỉ số BMI với việc theo dõi thói quen sinh hoạt, mức độ nhanh nhẹn, và đưa con đi khám định kỳ để được đo mật độ xương cũng như các xét nghiệm vi chất chuyên sâu.
 

Để việc theo dõi thể trạng của trẻ tại nhà trở nên khoa học hơn, ba mẹ có thể trang bị các dòng cân sức khỏe điện tử thông minh. Thay vì chỉ đo cân nặng đơn thuần, các thiết bị này tích hợp công nghệ phân tích trở kháng điện sinh học giúp bóc tách chi tiết tỷ lệ cơ bắp và mỡ nội tạng. Nhờ đó, ba mẹ dễ dàng biết được con đang tăng cân do phát triển cơ khỏe mạnh hay tích mỡ thừa để kịp thời điều chỉnh chế độ dinh dưỡng phù hợp.
 

​​​​​​​

6. Kết luận

Chỉ số BMI trẻ em và thanh thiếu niên là công cụ đơn giản giúp theo dõi tình trạng dinh dưỡng và sự phát triển thể chất của trẻ. Tuy nhiên, khác với người trưởng thành, BMI của trẻ cần được đánh giá theo độ tuổi và giới tính để đảm bảo tính chính xác. Phụ huynh nên kết hợp BMI với biểu đồ tăng trưởng, chế độ dinh dưỡng, vận động và thăm khám định kỳ để có cái nhìn toàn diện hơn về sức khỏe của trẻ.
 

Nguồn tham khảo

https://www.who.int/tools/growth-reference-data-for-5to19-years
https://www.who.int/tools/growth-reference-data-for-5to19-years/indicators/bmi-for-age
https://www.cdc.gov/bmi/child-teen-calculator/
https://www.cdc.gov/bmi/child-teen-calculator/bmi-categories.html
https://www.unicef.org/nutrition