Rối loạn chuyển hóa lipid là gì? Dấu hiệu rối loạn chuyển hóa lipid máu?

Tổng quan chứng rối loạn chuyển hóa lipid là gì? 

Định nghĩa về rối loạn chuyển hóa lipid máu

 

Biểu hiện của chứng rối loạn chuyển hóa lipid máu

• Hiện tượng u vàng gân (hay còn gọi xanthoma gân hoặc tendon xanthoma): xảy ra sưng ở các vị trí đốt ngón tay, đầu gối, gân Achilles ở mắt cá chân… 

• Mí mắt trên hoặc dưới có hiện tượng nổi ban vàng (hay còn gọi xanthelasma).

• Giác mạc hình cung, có màu trắng nhạt quanh mống mắt.

• Hiện tượng u vàng màng xương ở củ chày, xương mỏm khuỷu,... hay u vàng da ở xương khuỷu đầu gối.

• Xuất hiện ban vàng ở lòng bàn tay và các nếp gấp ngón tay.
   

 

• Soi đáy mắt để phát hiện các tình trạng nhiễm lipid võng mạc.
• Siêu âm, chụp cắt lớp từng vùng hoặc toàn bộ gan để chẩn đoán gan nhiễm mỡ. 
• Xét nghiệm xác định nồng độ lipoprotein quá cao gây xơ vữa động mạch. 

Các phân loại rối loạn chuyển hóa lipid máu

• Hypercholesterolemia: Đây là tình trạng tăng mức cholesterol trong máu đơn thuần, đặc biệt là cholesterol LDL (Low-Density Lipoprotein) - được coi là "cholesterol xấu". Mức độ cao của cholesterol LDL có thể gây tắc nghẽn các mạch máu và tăng nguy cơ bị các vấn đề tim mạch.

• Hypertriglyceridemia: Rối loạn này xảy ra liên quan đến tăng mức triglyceride trong máu. Theo đó, Triglyceride là một dạng chất béo, và nếu mật độ của nó trong cơ thể quá cao có thể gây ra các vấn đề tim mạch, nhồi máu cơ tim...

• Dyslipidemia: Đây là một tình trạng mà tỷ lệ các thành phần lipid trong máu bị mất cân bằng, bao gồm tăng cholesterol LDL, tăng triglyceride và giảm cholesterol HDL (High-Density Lipoprotein) - được coi là "cholesterol tốt".

• Hỗn hợp rối loạn chuyển hóa lipid: Tình trạng này xảy ra khi các lipid đồng thời xuất hiện rối loạn, ví dụ mức độ cholesterol và triglyceride có thể tăng cao cùng một lúc. Đây là một dạng rối loạn phức tạp và đòi hỏi sự quan tâm và điều trị thích hợp.
   

 

Rối loạn chuyển hóa lipid máu xảy ra nguyên nhân do đâu?

Nguyên nhân rối loạn nguyên phát

 

• Khiến quá trình tổng hợp cholesterol, triglyceride tăng cao quá mức. 
• Làm giảm thanh thải cholesterol, LDL-c, triglyceride,..
• Làm giảm quá trình tổng hợp HDL-c quá mức.
• Khiến việc thanh thải HDL-L tăng đột ngột.

• Di truyền tăng triglyceride tiên phát: được di truyền theo gen lặn, thường đi kèm các biểu hiện như: không béo phì nhưng có gan lách lớn, thiếu máu, lượng tiểu cầu giảm mạnh, nhồi máu lách, đau bụng do viêm tụy cấp…

• Di truyền tăng lipid máu hỗn hợp: di truyền do có nhiều người cùng mắc chung tình trạng này, đi kèm các biểu hiện như: bị béo phì, xảy ra ban vàng, mắc chứng kháng insulin, đái tháo đường loại 2, nồng độ acid uric máu tăng,...

Nguyên nhân rối loạn thứ phát

 

• Lối sống không lành mạnh: Đây được coi là nguyên do chủ yếu nhất không chỉ gây ra tình trạng rối loạn mỡ máu mà còn ảnh hưởng tới nhiều bệnh lý khác. Nếu đang giữ thói quen nạp nhiều thực phẩm có chất béo cao, ít chất xơ, thường xuyên sử dụng rượu bia, thuốc lá và ít vận động, thì chắc chắn nguy cơ mắc rối loạn lipid máu của bạn đang đạt ngưỡng hơn 90%. 

• Do biến chuyển từ các bệnh lý nền: Những người mắc chứng đái tháo đường, xơ gan, suy giáp, thận mạn tính, gan ứ mật, hội chứng Cushing được cho rằng sẽ có nguy cơ nhiễm rối loạn lipid máu cao hơn người bình thường. 

• Do tác dụng phụ của việc sử dụng một số loại thuốc: Quá trình chuyển hóa lipid máu có thể gặp những rối loạn nếu bạn thường xuyên phải sử dụng đến một số loại thuốc y tế như: corticoides (thuốc kháng viêm), thiazid (thuốc lợi tiểu), estrogen (thuốc kiểm soát sinh sản), thuốc chẹn beta giao cảm (điều trị bệnh tim mạch), cyclosporine (thuốc ức chế miễn dịch),...

Khi có biểu hiện rối loạn chuyển hóa lipid máu nên ăn gì?

Nhóm thực phẩm chứa lipid (chất béo)

 

Nhóm thực phẩm chứa protein (chất đạm)

 

Nhóm thực phẩm chứa Glucid (bột đường)

 

Nhóm thực phẩm rau củ quả 

 

Những lưu ý khác giúp ngăn ngừa rối loạn chuyển hóa máu lipid 

 

• Sắp xếp và dành thời gian vận động, tập luyện thể thao đều đặn ít nhất 30 phút mỗi ngày. 
• Hạn chế bổ sung các thực phẩm nhiều cholesterol trong khẩu phần ăn như: lòng đỏ trứng, bơ, tôm, da động vật, đồ ăn nhanh, bánh ngọt… 
• Tránh xa các chất kích thích như rượu bia, thuốc lá.
• Thăm khám, kiểm tra sức khỏe tổng quát định kỳ hàng năm. 

Tổng kết

VISCERAL FAT LEVEL LÀ GÌ? MỠ NỘI TẠNG TIỀM ẨN NHỮNG NGUY CƠ SỨC KHỎE NÀO?