Mẹo Chữa Chân Vòng Kiềng Cho Mọi Lứa Tuổi 

1. Tại sao lại có dáng đi chân vòng kiềng? 

Chân vòng kiềng có thể xuất hiện ở bất kỳ độ tuổi nào và do nhiều nguyên nhân khác nhau. Hiểu rõ về nguyên nhân dẫn sẽ giúp chúng ta có cái nhìn toàn diện hơn về loại dị tật chân này, từ đó có những mẹo chữa chân vòng kiềng hiệu quả. Vậy tại sao lại có dáng đi chân vòng kiềng? Hãy cùng KATA Tech tìm hiểu chi tiết trong phần tiếp theo nhé!

1.1. Như thế nào là chân vòng kiềng? 

Chân vòng kiềng hay còn được gọi là chân chữ O, là một tình trạng mà một hoặc cả hai chân bị cong ra ngoài. Khi đứng thẳng với hai bàn chân khép sát vào nhau, hai đầu gối vẫn cách xa nhau, tạo thành hình vòng cung đặc trưng. Chân vòng kiềng có hai loại: chân vòng kiềng sinh lý và chân vòng kiềng bệnh lý.

Chân vòng kiềng có thể dễ dàng được nhận biết khi bạn đứng thẳng và khép hai mắt cá chân lại với nhau nhưng đầu gối bạn lại không chạm vào nhau. Đặc điểm của chân vòng kiềng thường là đối xứng giữa hai chân.

Chân vòng kiềng thường xuất hiện ở trẻ sơ sinh do chân bị co lại trong không gian chật chội của bụng mẹ. Thông thường, tình trạng này không cần điều trị vì chân của trẻ sẽ bắt đầu duỗi thẳng khi chúng mới biết đi, khoảng từ 12 - 18 tháng tuổi. Tuy nhiên, nếu trẻ trên 2 tuổi vẫn bị vòng kiềng, cha mẹ nên đưa trẻ đến bác sĩ để thăm khám và có phương án điều trị kịp thời.

1.2. Nguyên nhân gây ra chân vòng kiềng

Mức độ và nguyên nhân gây chân cong có thể khác nhau tùy thuộc vào từng người, và điều này cũng ảnh hưởng đến hiệu quả của việc điều trị. Ngoài ra, các thói quen hàng ngày cũng đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra tình trạng chân cong. Hiểu được những thói quen khiến chân cong để từ bạn có thể nắm được mẹo chữa chân vòng kiềng hiệu quả nhé!

1.2.1. Phát triển xương giai đoạn đầu đời và thiếu hụt dinh dưỡng (còi xương)

Theo Wikipedia, ở trẻ nhỏ dưới 3–4 tuổi, chân vòng kiềng thường xuất hiện do quá trình phát triển xương tự nhiên và có thể cải thiện dần khi xương cứng chắc hơn theo tuổi. Đây là hiện tượng sinh lý bình thường và không cần can thiệp y tế nếu không kéo dài.

Ngoài ra, một nguyên nhân đã được nghiên cứu và ghi nhận rộng rãi là còi xương do thiếu vitamin D và canxi. Khi cơ thể thiếu vitamin D, khả năng hấp thụ canxi và phốt pho giảm, khiến xương mềm, dễ biến dạng và cong dưới sức nặng cơ thể  dẫn đến chân vòng kiềng. 

1.2.2. Rối loạn tăng trưởng xương 

Bên cạnh yếu tố dinh dưỡng, những bất thường trong quá trình phát triển xương hoặc các bệnh lý chuyển hóa xương cũng là nguyên nhân phổ biến gây ra tình trạng chân vòng kiềng:

• Bệnh còi xương (Rickets): Đây là nguyên nhân hàng đầu ở trẻ em do thiếu hụt Vitamin D, Canxi hoặc Phốt pho. Khi cơ thể không đủ dưỡng chất để khoáng hóa, xương sẽ trở nên mềm và yếu. Dưới áp lực của trọng lượng cơ thể khi trẻ tập đứng hoặc đi, các xương chịu lực (như xương đùi, xương chày) sẽ bị uốn cong dẫn đến biến dạng.

• Rối loạn đĩa sụn (Bệnh Blount) (): Bệnh lý này ảnh hưởng trực tiếp đến đĩa sụn tăng trưởng ở đầu trên xương chày (ống đồng). Cơ chế gây bệnh là do phần sụn phía trong ngừng phát triển hoặc phát triển chậm, trong khi phần sụn phía ngoài vẫn lớn lên bình thường. Sự phát triển không đồng đều này khiến xương bị đẩy lệch trục, tạo ra độ cong gắt (thường là ở ngay dưới đầu gối).

• Bệnh Paget xương: Ở người lớn tuổi, bệnh Paget làm rối loạn quá trình tái tạo xương tự nhiên. Sự phá vỡ và tái tạo mô xương diễn ra quá nhanh và hỗn loạn, tạo ra các cấu trúc xương mới. Tuy những xương mới này có thể lớn hơn về kích thước nhưng lại xốp, yếu và rất dễ bị biến dạng, uốn cong hoặc gãy dưới tải trọng thông thường.

Việc nhận biết và điều trị kịp thời các thói quen và nguyên nhân bệnh lý gây ra chân cong là rất quan trọng để giảm nguy cơ và duy trì sức khỏe của đôi chân.

1.3. Chân vòng kiềng có nguy hiểm không? 

Nhiều người lầm tưởng chân vòng kiềng chỉ ảnh hưởng đến thẩm mỹ. Tuy nhiên, nếu không can thiệp sớm, tình trạng này có thể tác động trực tiếp đến sức khỏe xương khớp về lâu dài.

Nguy cơ thoái hóa khớp gối sớm: Theo dữ liệu phân tích từ gần 3.000 trường hợp được đăng tải trên Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ (NIH), người có dáng đi chân vòng kiềng chịu áp lực lên khớp gối lớn hơn nhiều so với người bình thường. Điều này dẫn đến hai hệ quả:

• Tăng nguy cơ viêm khớp gối.

• Thúc đẩy quá trình thoái hóa khớp diễn ra nhanh hơn.

Nguyên nhân cốt lõi nằm ở tình trạng lệch trục chi dưới kéo dài, khiến lực tác động lên khớp gối bị phân bố bất thường trong suốt quá trình đi lại và vận động hằng ngày. Theo thời gian, sụn khớp bị mài mòn nhanh hơn, làm khớp gối yếu đi và dễ đau nhức. Tuy nhiên, tin tích cực là nguy cơ này hoàn toàn có thể được kiểm soát nếu can thiệp kịp thời. Việc điều chỉnh vận động phù hợp kết hợp với chế độ dinh dưỡng hỗ trợ xương khớp đóng vai trò then chốt trong việc giảm tải áp lực lên khớp gối và làm chậm quá trình thoái hóa.

Vậy chân vòng kiềng có khắc phục được không? Câu trả lời là CÓ, nhưng mức độ thành công phụ thuộc vào độ tuổi và tình trạng cụ thể.

• Với trẻ em: Khả năng điều chỉnh rất cao.

• Với người lớn: Có thể cải thiện đáng kể dựa trên mức độ biến dạng.

Để tìm ra mẹo chữa chân vòng kiềng hiệu quả nhất cho chính mình, hãy cùng KATA Tech đi sâu vào chi tiết ngay bên dưới nhé!

2. Cách chỉnh dáng chân vòng kiềng ở mọi lứa tuổi

Chân vòng kiềng là một vấn đề phổ biến mà nhiều người gặp phải ở mọi lứa tuổi, đặc biệt là ở trẻ nhỏ. Dưới đây là một số mẹo khắc phục chân vòng kiềng giúp giảm nhẹ hoặc khắc phục tình trạng vòng kiềng ở mọi độ tuổi để bạn có thể tham khảo. 

2.1. Khắc phục chân vòng kiềng cho trẻ

2.1.1. Sử dụng nẹp chỉnh hình (Dành cho trường hợp bệnh lý)

Trong một số trường hợp chân vòng kiềng do bệnh lý, điển hình là bệnh Blount ở giai đoạn sớm, nẹp chỉnh hình có thể được chỉ định để điều chỉnh trục xương chày khi hệ xương của trẻ vẫn còn đang phát triển. Theo tài liệu y khoa từ StatPearls (cơ sở dữ liệu thuộc Thư viện Y học Quốc gia Hoa Kỳ), phương pháp này cho hiệu quả cao nhất khi can thiệp sớm, giúp định hướng lại sự phát triển của xương và hạn chế tiến triển cong chân. Ngược lại, nẹp chỉnh hình thường kém hiệu quả ở trẻ lớn hoặc người trưởng thành, do lúc này xương đã phát triển gần hoàn chỉnh và khó thay đổi trục bằng biện pháp bảo tồn.

2.1.2. Điều chỉnh chế độ dinh dưỡng (Do thiếu hụt chất)

Nếu nguyên nhân gây chân vòng kiềng được xác định là do còi xương (thiếu hụt dinh dưỡng), việc can thiệp y tế là bắt buộc.

Theo hướng dẫn điều trị từ Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS), lộ trình khắc phục sẽ tập trung vào 3 yếu tố cốt lõi:

• Bổ sung vi chất: Tăng cường Vitamin D và Canxi liều cao theo chỉ định để bù đắp thiếu hụt.

• Cải thiện thực đơn: Xây dựng chế độ ăn giàu dưỡng chất hỗ trợ quá trình khoáng hóa xương.

• Tắm nắng khoa học: Tận dụng nguồn Vitamin D tự nhiên từ ánh sáng mặt trời

2.1.3 Các phương pháp nắn chỉnh hỗ trợ

Bên cạnh can thiệp y tế, các liệu pháp vật lý đóng vai trò bổ trợ đắc lực. Các bài tập thụ động được bác sĩ chỉ định sẽ giúp tăng cường sức mạnh cho các nhóm cơ quanh khớp gối và mô mềm.

2.2. Bài tập tự cải thiện dáng chân (Cho người lớn & Trẻ lớn)

Thực hiện bài tập giúp chân thẳng cho nam nữ có thể là một phần quan trọng trong việc cải thiện sự linh hoạt sức mạnh của cơ bắp chân. Dưới đây là một số bài tập phổ biến và hiệu quả mà cả nam và nữ có thể thực hiện:

#Toes-In Squat

Động tác "Toes-In Squat" là một trong những mẹo chữa chân vòng kiềng cho mọi lứa tuổi. Bài tập này nhấn mạnh vào cơ đùi trong hơn là cơ đùi ngoài, giúp tăng cường sức mạnh và linh hoạt cho các cơ bắp giúp kéo đầu gối về phía trung tâm. 

• Đầu tiên bạn hãy đứng thẳng hai chân rộng bằng vai và dần xoay cổ chân vào trong để 2 đầu ngón chân cái hướng vào nhau 

• Sau đó, bạn hãy Squat xuống càng thấp càng tốt và vươn thẳng tay về phía trước để giữ thăng bằng.

#Figure Four Stretch

Bài tập "Figure Four Stretch" tập trung vào căng cơ mông, giúp làm dịu cơ hông và đưa đầu gối về phía trong một chút.

• Nằm ngửa trong tư thế cong đầu gối lên, đặt 2 bàn chân lên mặt sàn. 

• Sau đó, bạn nhấc chân phải lên sao cho cổ chân phải đặt trên đầu gối chân trái. Hai tay ôm lấy đùi trái sao cho bắp chân trái song song với mặt sàn. 

• Tiếp tục đưa tay lên đầu gối chân trái và thực hiện kéo chân về phía ngực 

• Duy trì tư thế trong 30 giây rồi chuyển sang bên kia.

#Squat

Squat là một bài tập tốt cho khung xương và giúp đôi chân thêm đẹp đều. Để thực hiện Squat cho người có chân vòng kiềng, bạn có thể làm theo các bước sau:

• Đứng thẳng, hai tay nắm chặt vào nhau và giữ ở phía trước ngực, đặt hai mũi chân chạm vào nhau.

• Dần dần hạ cơ thể xuống thấp sao cho hai đầu gối tiếp xúc với nhau, giữ phần thân trên cơ thể vẫn giữ nguyên. Bạn hãy giữ vị trí này khoảng 2-3 giây và thực hiện 2-3 lần sau đó quay lại tư thế ban đầu. 

#Bài tập ép chân

Bài tập ép chân này trong yoga tác động trực tiếp lên cơ bắp chân, tạo ra áp lực vừa phải để kéo căng chúng và cải thiện sự cong vẹo của đôi chân.

• Bước 1: Giữ tư thế chuẩn bị ở dáng ngồi khoanh chân và thẳng lưng. Duỗi một chân ra phía trước và dùng tay nắm lấy mũi chân, từ từ cong lưng và hạ thấp cơ thể xuống.

• Bước 2: Giữ chân thẳng và cố gắng hạ cơ thể xuống thấp nhất có thể. Giữ vị trí này trong khoảng 30 giây trước khi chuyển sang làm tương tự với chân còn lại.

3. Biện pháp phòng ngừa chân vòng kiềng bạn nên biết

Để phòng ngừa chân vòng kiềng, các chuyên gia y tế tập trung vào hai giai đoạn: Giai đoạn phát triển của trẻ em (phòng ngừa biến dạng xương) và Giai đoạn trưởng thành (phòng ngừa lệch trục khớp và thoái hóa). Dưới đây là các biện pháp phòng ngừa dựa trên các nguồn y khoa uy tín:

3.1. Kiểm soát cân nặng (Giảm áp lực cơ học)

Thừa cân, béo phì được xem là "chất xúc tác" khiến tình trạng chân vòng kiềng trở nên tồi tệ hơn, đặc biệt là ở trẻ em và thanh thiếu niên.

Theo giải thích từ Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP):

• Cơ chế: Trọng lượng cơ thể quá lớn sẽ tạo áp lực đè nén liên tục lên phần sụn tăng trưởng ở mặt trong đầu gối.

• Hậu quả: Phần sụn bị đè nén này sẽ phát triển chậm lại hoặc ngừng hẳn, trong khi phần bên ngoài vẫn lớn lên bình thường. Sự phát triển "lệch pha" này khiến xương ống đồng bị uốn cong (tăng nguy cơ mắc bệnh Blount).

Lời khuyên: Duy trì cân nặng hợp lý (BMI chuẩn) qua vận động và ăn uống chính là biện pháp cơ học hiệu quả nhất để "cởi trói" áp lực cho hệ xương khớp và ngăn chặn biến dạng chân.

3.2. Chế độ dinh dưỡng và Ánh nắng (Ngăn ngừa còi xương)

Thiếu hụt Vitamin D là nguyên nhân hàng đầu khiến cấu trúc xương trở nên mềm, xốp và dễ bị uốn cong dưới sức nặng cơ thể. Để ngăn chặn tình trạng này, đặc biệt là ở trẻ nhỏ, các chuyên gia khuyến nghị tập trung vào 3 yếu tố cốt lõi:

• Với trẻ nhỏ (Giai đoạn 0 - 4 tuổi): Đây là "thời điểm vàng" để định hình khung xương. Trẻ cần được bổ sung Vitamin D hằng ngày để đảm bảo quá trình khoáng hóa xương diễn ra thuận lợi, giúp xương cứng cáp và thẳng trục.

• Với người trưởng thành: Chế độ ăn là chìa khóa. Bạn cần đảm bảo nạp đủ lượng Canxi cần thiết thông qua thực phẩm tự nhiên như: sữa, phô mai, các loại hạt (hạnh nhân, óc chó) và rau có màu xanh đậm (súp lơ, cải xoăn).

• Tắm nắng khoa học: Bên cạnh thực phẩm, ánh nắng mặt trời là nguồn cung cấp Vitamin D3 tự nhiên tốt nhất. Việc tắm nắng hợp lý vào buổi sáng sớm sẽ giúp cơ thể tự tổng hợp vitamin, hỗ trợ hấp thụ canxi tối đa và đẩy lùi nguy cơ còi xương.

3.3. Thay đổi thói quen tư thế 

Thay đổi những thói quen nhỏ hàng ngày chính là cách đơn giản nhất để bảo vệ trục khớp gối và ngăn ngừa tình trạng cong chân tiến triển nặng hơn.

Đối với người lớn: "Ngồi đúng - Chân thẳng" Các tư thế gây áp lực cực lớn lên mặt trong khớp gối mà bạn cần hạn chế tối đa bao gồm: ngồi xổm, quỳ gối hoặc ngồi khoanh chân quá lâu.

Cụ thể, việc ngồi xổm hoặc quỳ lâu làm gia tăng lực ép lên mặt trong khớp gối, vì vậy nên ưu tiên sử dụng ghế ngồi để giảm tải cơ học. Ngoài ra, ngồi khoanh chân hoặc vắt chéo chân thường xuyên có thể khiến dây chằng bên ngoài bị giãn và gây mất cân bằng lực quanh khớp gối, góp phần làm lệch trục chi dưới theo thời gian.

Đối với trẻ nhỏ: "Không đốt cháy giai đoạn" Rất nhiều cha mẹ vì nóng lòng muốn con biết đi sớm nên đã ép trẻ tập đứng hoặc sử dụng xe tập đi (baby walker) khi hệ xương chưa đủ cứng cáp (thường là dưới 10 tháng tuổi).

4. Kết luận

Tóm lại, việc nhận biết, điều trị và phòng ngừa tình trạng chân vòng kiềng là rất quan trọng để duy trì sức khỏe cho bản thân. Hy vọng qua bài viết mà KATA Tech đã chia sẻ, bạn đã hiểu rõ hơn về chân vòng kiềng và mẹo chữa chân vòng kiềng hiệu quả cho mọi lứa tuổi.

* Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa. Hãy tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa trước khi thực hiện các bài tập hoặc phương pháp điều trị

Nguồn tham khảo: 

+ www.nhs.uk/conditions/rickets-and-osteomalacia/

+ www.niams.nih.gov/health-topics/pagets-disease-bone

+ pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC2994600/

+ Bowlegs and Knock-Knees - HealthyChildren.org

+ https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22045363/