Tìm hiểu về cấu tạo cột sống người và những điều bạn cần biết

**Thông tin trong bài viết chỉ nhằm mục đích tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán, tư vấn hoặc điều trị từ bác sĩ và nhân viên y tế có chuyên môn.

1. Cột sống là gì? Cột sống có bao nhiêu đốt?

Đốt sống

Các đốt sống được cấu tạo từ các xương riêng lẻ của cột sống, là những khối xây dựng nên cột sống. Cột sống gồm 33 đốt sống xếp chồng lên nhau tạo thành ống sống. Các đốt sống có nhiệm vụ nâng đỡ trọng lượng cơ thể, duy trì tư thế và giúp bảo vệ tủy sống khỏi những tác động của bên ngoài.

Khớp đốt sống

Các khớp cột sống này có sụn, nối giữa các đốt sống giúp cột sống thực hiện các động tác cúi, ngửa, xoay và nghiêng linh hoạt. Khớp đốt sống cũng mang lại sự linh hoạt và ổn định của toàn bộ cột sống trong suốt quá trình vận động.

Đĩa đệm

Là những miếng đệm phẳng, tròn nằm giữa các đốt sống, có vai trò giống như một bộ phận giảm xóc của cột sống. Có chức năng hấp thụ và phân tán lực tác động lên cột sống. Mỗi đĩa đệm gồm nhân nhầy ở trung tâm và dạng gel được bao quanh một vòng ngoài linh hoạt. 

Tủy sống và dây thần kinh

Tủy sống nằm trong ống sống, kéo dài từ hộp sọ đến thắt lưng. Từ tủy sống, có 31 cặp dây thần kinh phân nhanh qua các lỗ thần kinh. Các dây thần kinh sẽ truyền tín hiệu giữa não và cơ bắp, giúp kiểm soát vận động và cảm giác.

Mô mềm

Gồm dây chằng, cơ và gân nối các đốt sống lại với nhau để giữ cho cột sống ở đúng vị trí. Các cấu trúc giúp liên kết các đốt sống, duy trì sự ổn định, hỗ trợ vận động và bảo vệ cột sống, giúp ngăn ngừa các chấn thương.

Cấu tạo cột sống gồm đốt sống, khớp cột sống, đĩa đệm, mô mềm, tủy sống và dây thần kinh

Chức năng của cột sống đối với sức khỏe

Không chỉ là trục nâng đỡ chính của cơ thể, cột sống lưng cũng đảm nhiệm nhiều chức năng quan trọng giúp con người duy trì các hoạt động bình thường:

• Nâng đỡ cơ thể: Cột sống giúp chống đỡ trọng lực cơ thể như  đầu, cổ, thân mình và các chi trên, và phân bố truyền tải áp lực xuống vùng xương chậu và chân. Giúp cho sự vận động của con người trở nên đa dạng, linh hoạt.

• Duy trì tư thế: Cột sống giúp cơ thể giữ được tư thế đứng thẳng, cân đối. Nhờ hình dáng gần giống chữ S cùng hoạt động của các đĩa đệm, giúp phân tán lực tác động lên cơ thể. 

• Bảo vệ tủy sống: Hệ thống các đốt sống xếp chồng lên nhau tạo thành ống sống, bao bọc và bảo vệ tủy sống khỏi các tác động vật lý từ môi trường bên ngoài. 

• Hỗ trợ vận động: Nhờ vào các khớp liên đốt và sự sinh hoạt của cột sống, dễ dàng thực hiện các cử động phức tạp như cúi, ngửa, nghiêng và xoay thân mình một cách linh hoạt.

  

Cột sống có chức năng giúp nâng đỡ cơ thể, duy trì tư thế, hỗ trợ vận động

Những thói quen giúp cột sống luôn khỏe mạnh

Cột sống đóng vai trò quan trọng giúp nâng đỡ toàn bộ cơ thể và duy trì khả năng vận động. Duy trì những thói quen tốt mỗi ngày sẽ giúp duy trì sự dẻo dai, bảo vệ cột sống và giảm nguy cơ chấn thương:

• Duy trì tư thế đúng: Luôn giữ lưng thẳng khi ngồi làm việc, đứng hoặc đi lại. Tránh những thói quen gù lưng, cúi đầu quá thấp vào màn hình điện thoại hoặc ngồi bắt chéo chân trong thời gian dài, sẽ tạo áp lực không đều lên các đốt sống. 

• Tập luyện thể dục thường xuyên: Tập các bài tập thể dục nhẹ nhàng như đi bộ, bơi lội, yoga, các bài tập tăng cường sức mạnh cơ cơ bụng và cơ lưng. Cơ bắp khỏe mạnh sẽ giúp giảm tải áp lực lên cột sống.

• Kiểm soát cân nặng: Thừa cân, béo phì sẽ giúp tăng tải trọng lên cột sống, đặc biệt là vùng thắt lưng. Duy trì chỉ số BMI hợp lý sẽ giúp giảm gánh nặng đè nén lên các đĩa đệm

• Hạn chế mang vác vật nặng: Khi mang vác vật nặng, hãy ngồi xổm xuống, giữ lưng thẳng và sử dụng sức mạnh từ đôi chân, tránh cúi gập người. Cần phân bổ trọng lượng đều hai bên cơ thể để tránh gây mất cân bằng và tổn thương cột sống.

• Nghỉ ngơi hợp lý: Cần có thời gian nghỉ ngơi hợp lý sau những giờ làm việc căng thẳng. Nên thay đổi tư thế làm việc, thực hiện các bài tập giãn cơ nhẹ nhàng. Ngủ đúng tư thế, nằm trên gối và nệm có độ cứng vừa phải để cột sống được nghỉ ngơi.

• Khám sức khỏe định kỳ: Thăm khám sức khỏe định kỳ sẽ giúp phát hiện sớm các dấu hiệu thoái hóa hoặc các cấu trúc bất thường ở cột sống như thoái hóa, cong vẹo, thoát vị đĩa đệm.

Có nên dùng máy massage để thư giãn vùng cơ quanh cột sống?

Máy massage có thể được sử dụng để hỗ trợ thư giãn các vùng cơ ở lưng sau khi ngồi lâu, vận động nhiều hoặc làm việc trong một tư thế kéo dài. Các cơ chế như rung, con lăn hoặc đấm bóp mô phỏng có thể tạo cảm giác dễ chịu và giúp giảm tình trạng căng cứng cơ tạm thời. Tuy nhiên, thiết bị chỉ nên tác động lên vùng cơ xung quanh, không nên đặt lực mạnh trực tiếp lên cột sống.

• Hỗ trợ giải tỏa căng thẳng cơ bắp: Các cơ chế rung lắc và đấm bóp nhẹ từ máy giúp hỗ trợ làm mềm các vùng cơ đang bị gồng cứng do ngồi lâu. giúp bạn cảm thấy thư thái hơn tại các điểm bị căng mỏi.
• Hỗ trợ phục hồi sau vận động: Những người chơi thể thao, làm việc nặng, máy massage giúp cơ bắp thư giãn nhanh sau khi tập luyện, giúp cơ thể duy trì sự linh hoạt và dẻo dai.
• Hỗ trợ thư giãn trước khi nghỉ ngơi: Sử dụng máy massage trong thời gian ngắn vào cuối ngày giúp cơ thể thư giãn và tạo cảm giác thoải mái hơn trước khi ngủ.
• Khi sử dụng, nên bắt đầu ở cường độ thấp, tránh massage lên vùng đang sưng, bầm tím, viêm, có vết thương hoặc đau dữ dội chưa rõ nguyên nhân. Người bị đau sau chấn thương, tê yếu tay chân, đau lan, loãng xương nặng hoặc đang điều trị bệnh cột sống nên tham khảo ý kiến chuyên môn trước khi dùng.

• Bản đồ 108 huyệt đạo trên cơ thể là gì? Mách bạn 4 huyệt đạo quan trọng
• Tìm hiểu chi tiết nhất về cấu tạo của bàn chân, xương bàn chân

Với cấu tạo gồm các đốt sống, đĩa đệm, khớp, dây chằng, cơ và hệ thần kinh, cột sống giúp nâng đỡ cơ thể, bảo vệ tủy sống và hỗ trợ thực hiện các hoạt động hàng ngày. Khi duy trì tư thế đúng, tập luyện thường xuyên, xây dựng chế độ dinh dưỡng hợp lý và thăm khám sức khỏe định kỳ sẽ giúp bảo vệ cột sống khỏe mạnh và nâng cao chất lượng cuộc sống tốt hơn. Qua những thông tin trên, bạn đọc cũng đã hiểu về cấu tạo cột sống người và cách chăm sóc cho cột sống luôn khỏe mạnh rồi nhé. 

Nguồn tham khảo:

Cột sống và những điều bạn cần biết| https://nhathuoclongchau.com.vn/bai-viet/cot-song-va-nhung-dieu-ban-can-biet-71748.html
Spine Structure and Function| https://my.clevelandclinic.org/health/body/10040-spine-structure-and-function
Cột sống người cấu tạo thế nào?| https://www.vinmec.com/vie/co-the-nguoi/cot-song-90