Huyệt túc tam lý: Vị trí, công dụng, cách bấm huyệt chính xác

* Thông tin chỉ mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn hay điều trị y khoa. Tham khảo bác sĩ nếu đang mang thai hoặc có bệnh lý nền.

1. Cách xác định huyệt Túc Tam Lý

Huyệt Túc Tam Lý là một trong 108 huyệt đạo quan trọng trên cơ thể, thuộc đường kinh Vị và nằm ở vị trí thứ 36 nên còn được gọi là Vị 36. Huyệt nằm ở mặt trước ngoài cẳng chân, phía dưới đầu gối. Trong Đông y, đây là huyệt đạo quan trọng, thường được nhắc đến trong các phương pháp hỗ trợ tiêu hóa, lưu thông khí huyết và chăm sóc sức khỏe tổng thể.

Để xác định vị trí huyệt Túc Tam Lý, bạn có thể thực hiện như sau:

• Ngồi ở tư thế thoải mái và co nhẹ đầu gối

• Xác định hõm ngoài của xương bánh chè

• Từ vị trí này đo 3 khoát ngón bàn tay (khoảng 5,4cm) bên dưới và 1 ngón ngang sang bên, ngón giữa chạm vào mào xương chày

• Vị trí huyệt túc tam lý thường thấy ở điểm lõm và có thể cảm nhận được

  

Vị trí huyệt túc tam lý

2. Công dụng của huyệt Túc Tam Lý đối với sức khỏe

Huyệt Túc Tam Lý được đánh giá là một trong những huyệt đạo đa công dụng nhất của cơ thể. Việc tác động đúng cách không chỉ giúp giảm đau nhức mà còn hỗ trợ cải thiện chức năng của nhiều cơ quan bên trong.

2.1. Hỗ trợ giảm đau nhức chân và đầu gối

Một trong những công dụng phổ biến nhất của huyệt Túc Tam Lý là hỗ trợ giảm đau nhức vùng chân, đầu gối và bắp chân.Khi day bấm huyệt, tuần hoàn máu ở vùng chi dưới được kích thích tốt hơn, từ đó giúp hỗ trợ giảm cảm giác tê mỏi và căng cứng cơ sau khi vận động hoặc đứng lâu.
 

Day ấn vùng huyệt giúp chân cảm giác nhẹ hơn sau khi đứng hoặc đi bộ nhiều

Đối với dân văn phòng, người thường xuyên đi bộ nhiều hoặc người lớn tuổi bị đau mỏi đầu gối, việc day bấm huyệt đúng cách có thể giúp chân cảm thấy nhẹ hơn và linh hoạt hơn. Ngoài ra, nhiều người tập thể thao cũng sử dụng phương pháp bấm huyệt Túc Tam Lý để hỗ trợ phục hồi cơ bắp sau vận động cường độ cao.
 

2.2. Hỗ trợ cải thiện tiêu hóa và dạ dày

Trong Đông y, huyệt Túc Tam Lý thuộc kinh Vị nên có mối liên hệ rất chặt chẽ với hệ tiêu hóa. Huyệt thường được ứng dụng để hỗ trợ cải thiện các vấn đề như: đầy hơi, khó tiêu, ăn uống kém, chướng bụng, rối loạn tiêu hóa,

Việc day bấm huyệt giúp kích thích lưu thông khí huyết vùng bụng, hỗ trợ hoạt động co bóp của dạ dày và giúp cơ thể cảm thấy dễ chịu hơn sau ăn. Đây cũng là lý do huyệt Túc Tam Lý thường xuyên xuất hiện trong các phác đồ châm cứu hỗ trợ điều hòa tiêu hóa theo y học cổ truyền. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng bấm huyệt chỉ mang tính hỗ trợ, không thay thế điều trị y khoa đối với các bệnh lý dạ dày nghiêm trọng.
 

Huyệt Túc Tam Lý thuộc kinh Vị, thường được nhắc đến trong các phác đồ châm cứu hỗ trợ tiêu hóa

2.3. Giúp cơ thể thư giãn và giảm mệt mỏi

Không chỉ hỗ trợ thể chất, huyệt Túc Tam Lý còn được xem là huyệt giúp thư giãn và phục hồi năng lượng khá hiệu quả. Sau thời gian dài làm việc hoặc vận động liên tục, cơ thể thường rơi vào trạng thái căng cứng và mệt mỏi. Lúc này, việc day bấm huyệt có thể giúp giảm áp lực lên cơ chân và hỗ trợ cơ thể thư giãn tốt hơn.
 

Một số người còn kết hợp bấm huyệt với chườm nóng, massage chân, ngâm chân thảo dược, massage cơ sâu để tăng hiệu quả thư giãn và giảm căng cơ sau ngày dài hoạt động. Đây cũng là lý do nhiều liệu pháp massage trị liệu hiện nay thường kết hợp tác động vào huyệt Túc Tam Lý để hỗ trợ thư giãn toàn thân.
 

Giúp cơ thể thư giãn và giảm mệt mỏi
 

3. Hướng dẫn bấm huyệt Túc Tam Lý

Bấm huyệt là phương pháp thủ công khá an toàn, tiện lợi mà bạn có thể tự thực hiện mọi lúc mọi nơi để tự chăm sóc sức khỏe:

Cách thực hiện:

• Bước 1: Ngồi ở tư thế thoải mái, xác định vị trí huyệt Túc Tam Lý theo hướng dẫn ở mục 1.

• Bước 2: Dùng đầu ngón tay cái của tay thuận đặt lên vị trí huyệt, 4 ngón tay còn lại ôm nhẹ lấy bắp chân để làm điểm tựa.

• Bước 3: Dùng lực từ từ ấn sâu xuống huyệt theo hướng vuông góc. Khi cảm thấy có độ căng tức vừa phải, bắt đầu day tròn ngón tay theo chiều kim đồng hồ từ 2 - 3 phút. Nên bấm đồng thời cả hai bên chân.

• Tần suất: Bạn có thể thực hiện đều đặn 1 - 2 lần mỗi ngày, đặc biệt là vào buổi sáng sau khi thức dậy hoặc buổi tối trước khi đi ngủ để điều hòa giấc ngủ.

Khi bấm huyệt, nên giữ cơ thể thư giãn và tránh dùng lực quá mạnh vì có thể gây đau hoặc bầm tím.
 

Dùng ngón cái ấn vuông góc xuống huyệt, 4 ngón còn lại ôm nhẹ bắp chân làm điểm tựa

4. Ai không nên bấm huyệt Túc Tam Lý

Không phải ai cũng phù hợp để bấm huyệt Túc Tam Lý. Tùy vào tình trạng sức khỏe, thể trạng và mục đích chăm sóc cơ thể, bạn nên cân nhắc kỹ trước khi thực hiện để đảm bảo an toàn. Đặc biệt, những nhóm người dưới đây không nên tự ý bấm huyệt Túc Tam Lý:

• Phụ nữ mang thai, đặc biệt không nên tự ý bấm huyệt nếu chưa có hướng dẫn từ bác sĩ chuyên môn
• Người đang sốt cao, viêm nhiễm cấp tính hoặc cơ thể quá suy nhược.
• Người có vết thương hở, sưng đau, bầm tím hoặc viêm da tại vùng huyệt.
• Người mắc bệnh lý nặng, bệnh tim mạch, rối loạn đông máu hoặc đang điều trị bệnh cần hỏi ý kiến bác sĩ trước khi thực hiện.
• Không nên bấm huyệt quá mạnh, quá lâu hoặc liên tục nhiều lần nếu thấy đau nhức, khó chịu. Đồng thời không nên bấm huyệt Túc Tam Lý ngay trước khi ngủ (tránh gây mất ngủ)

>>>Xem thêm

• 14 huyệt trên bàn tay: vị trí, tác dụng, cách bấm huyệt
• 6 huyệt ở bàn chân: Vị trí, Tác dụng và Cách bấm huyệt

Kết luận

Huyệt Túc Tam Lý là huyệt đạo quan trọng trong y học cổ truyền, có liên quan mật thiết đến hệ tiêu hóa, tuần hoàn và khả năng phục hồi của cơ thể. Khi được tác động đúng cách, huyệt có thể hỗ trợ giảm đau nhức chân, cải thiện tiêu hóa và giúp cơ thể thư giãn tốt hơn. Tuy nhiên, để đạt hiệu quả an toàn và ổn định, cần xác định đúng vị trí huyệt cũng như thực hiện với lực phù hợp. Ngoài bấm huyệt thủ công, nhiều người hiện nay cũng kết hợp thêm các thiết bị massage chân hoặc súng massage cầm tay cơ sâu để hỗ trợ thư giãn vùng bắp chân hiệu quả hơn. Một số thiết bị chăm sóc cơ thể của KATA được thiết kế nhằm hỗ trợ giảm căng cơ và giúp cơ thể thư giãn tốt hơn sau vận động hoặc làm việc kéo dài.

Nguồn tham khảo:

1. ThS Đào Hữu Minh. "Túc tam lý điều trị bệnh Lục phủ". Bệnh viện Y Học Cổ Truyền Trung Ương, 2025.  
   https://benhvienyhoccotruyentrunguong.vn/tuc-tam-ly-dieu-tri-benh-luc-phu/

2. GS.BS Nguyễn Tài Thu. "Châm Cứu Chữa Bệnh". NXB Tổng hợp Đồng Nai.  
   Link PDF: https://drive.google.com/file/d/1MNe-bYN9iIhKiavV0ZlD1qaF3-mXnj6Q